|
Paslanmaz Çelik Kullanım Alanları
Mutfak eşyaları, evye, dahili borularda, sıcak su kazanlarında, banyo küvetleri, kazanlar, otomobil parçaları (silecek, susturucu vb.) tıbbi aletler, inşaat malzemelerinde, kimya tesislerinde, süt ve gıda endüstrisi, gemi parçalarında kullanılır.
Kimya sanayinde kullanılan makina ve ekipmanlarda , yüksek tanelerarası korozyon direncine ihtiyaç duyulan kömür ve petrol endüstrisinde , inşaat malzemelerinde, ısıya dayanıklı aletlerin parçalarında ve ısıl işlem uygulaması zor olan parçalarda.
Termos,mutfak evyeleri,çaydanlık,yiyecek servis gruplarında ,kapı tokmaklarında ,hızlı dönme gerektiren ürünlerde.
Yapı inşaat ,cadde aydınlatmaları,su tankları, su boruları.
Yapı - İnşaat ,ısı eşanjörleri,kimyasal tankerlerde.
Deniz suyu techizatında, kimyasallarda kullanılan techizatta, kağıt, boya, asetikasit, gübre, fotograf ve gıda endüstrisi,deniz kenarı konstrüksiyonlarda,halatlarda,çubuk,cıvata ve somunlarda.
Deniz suyu techizatında, kimyasallarda kullanılan techizatta, kağıt, boya, asetikasit, gübre, fotograf ve gıda endüstrisi,deniz kenarı konstrüksiyonlarda, halatlarda, çubuk,cıvata ve somunlarda.
Kimya,petro-kimya, gıda, tekstil ve kağıt endüstrisinde.
Endüstriyel fırın parçaları,yakıt ve özel boru hatları,boya endüstrisi ve petrol rafinasyonu.
Uçak egzost boruları, kazanlar, ısı eşanjörleri.
Bıçak üretimi.
Isıya dayanıklı aletlerde, üç tabanlı çaydanlık tabanlarında, gaz memeleri, ev aletleri, küvet kaplamaları,inşaat malzemelerinde, cıvata ve somunlarda çubuklar, eleklerde.
Çamaşır makinesi tamburları,otomobil egzostları,elektrik aletleri parçaları.
Otomobil Egzost boruları ılık su techizatları.
Bıçak, makine parçaları, petrol rafinasyon aparatları, civata, somun, pompa şaftları, çatal-kaşık imalatında
Paslanmaz Çelik Türleri
Paslanmaz çelikler; içerisinde en az % 10,5 oranında (ağırlıkça) krom (Cr) içeren demir esaslı alaşımlar olarak tanımlanırlar (Şekil-1). Paslanmaz çeliğin yüzeyinde oluşan ince fakat yoğun kromoksit tabakası korozyona karşı yüksek dayanım sağlar ve oksidasyo-nun daha derine doğru ilerlemesini engeller. İçerdikleri diğer katkı elementlerine göre değişen ve tamamen östenitik ile tamamen ferritik özellikler aralığında sıralanan beş farklı çeşit paslanmaz çelik türü vardır.
Bunlar sırası ile ;
1 - Östenitik Paslanmaz Çelikler
2 - Ferritik Paslanmaz Çelikler
3 - Martenzitik Paslanmaz Çelikler
4 - Çift Fazlı (Dupleks) Paslanmaz Çelikler
5 - Çökelme Yoluyla Sertleşebilen Paslanmaz
Çelikler'dir.
Östenitik paslanmaz çelikler 200 ve 300 serilerini içerirler ve 304 bunların içinde en yoğun olarak kullanılanıdır. Temel alaşım elementi krom ve nikeldir. Ferritik paslanmaz çelikler sertleştirilemeyen Fe-Cr alaşımlarıdır. 405, 409, 430, 422 ve 446 bu grupta yeralan en tipik ürünlerdir. Martenzitik paslanmaz çelikler ferritik gruptaki paslanmaz çeliklerle benzer kimyasal analize sahiptirler ancak daha yüksek oranda karbon ve daha düşük oranda krom içerirler. Bu nedenle ısıl işlemle sertleştirilebilirler. 403, 410, 416 ve 420 bu grupta yeralan en tipik ürünlerdir. Çift fazlı paslanmaz çelikler hemen hemen eşit miktarda östenit ve ferrit içeren bir mikroyapının oluşturulması ile elde edilirler. Bu çelikler tam olarak % 24 krom ve % 5 nikel içerirler. Numaralama sistemi 200, 300 veya 400 ile tanımlanan grupların hiç birisine girmez. Çökelme yoluyla sertleşebilen paslanmaz çelikler alüminyum gibi katı çözeltiye girme ve yaşlandırma (çökeltme) ısıl işlemi ile çeliğe sertleşebilme olanağı sağlayan alaşım elementleri içerirler. Bu çelikler ayrıca; martenzitik, yarı östenitik ve östenitik tip çökelme yoluyla sertleşebilen paslanmaz çelikler olmak üzere alt gruplara ayrılırlar.
Paslanmaz çeliklerdeki alaşım elementleri ferrit oluşturucu ve östenit oluşturucu olmak üzere iki gruba ayrılmakta olup aşağıda detaylı olarak ele alınmıştır.
FERRİT OLUŞTURAN ELEMENTLER
Krom - Ferrit oluşumunda etkili olur. Oksidas-
yon ve korozyon dayanımını yükseltir.
Molibden - Ferrit oluşumunda etkili olur. Yüksek sıcaklıklardaki dayanımı arttırır ve redükleyici ortamlarda korozyona karşı dayanım sağlar.
Niobyum, Titanyum - Tanelerarası korozyon hassa¬siyetini azaltmak amacıyla, karbonla birleşerek karbür oluşturması amacıyla yapıya eklenir. Tane küçültücü etkisi vardır. Ferrit oluşumuna katkıda bulunur. Sürünme dayanımı sağlar, ancak sürünme sünekliğini azaltır.
Fosfor, Kükürt, Selenyum - İşlenebilme kabiliyetini yükseltir. Ancak kaynak sırasında sıcak çatlak oluşmasına neden olur. Korozyon direncini bir miktar azaltır. TIG kaynağı yönteminde nüfuziyeti arttırır.
1.2
ÖSTENİT OLUŞTURAN ELEMENTLER
Karbon - Östenit oluşumuna kuvvetli etkide bulunur. Krom ile birlikte tanelerarası korozyonda başrol oynayan karbürlerin oluşumuna neden olur.
Nikel - Östenit oluşumuna etkide bulunur.
Yüksek sıcaklıktaki direnci, korozyona karşı dayanımı ve sünekliği arttırır.
Azot - Östenit oluşumuna çok kuvvetli etkide
bulunur. Bu konuda çoğu zaman nikel kadar etkilidir. Özellikle krayojenik sıcaklıklardaki mukavemet değerlerini yükseltir.
Bakır - Paslanmaz çeliklere, bazı ortamlardaki
korozyon dayanımlarını arttırmak amacıyla katılır. Gerilmeli korozyon çatlamasına karşı hassasiyeti azaltır ve yaşlanma yoluyla sertleşmeyi teşvik eder.
1.3
NÖTR ELEMENTLER
Mangan - Oda sıcaklığında ve oda sıcaklığına yakın sıcaklıklarda östenitin stabil (kararlı) olmasını sağlar. Ancak yüksek sıcaklıklarda ferrit oluşturur. Manganez sülfat oluşturur.
Silisyum - Tufallenmeye karşı dayanımı yükseltir. Yapıda % 1'den daha fazla olması durumunda ferrit ve sigma oluşumuna etki eder. Her tür paslanmaz çeliğe oksit giderme amacıyla düşük oranda eklenir. Akışkanlığı arttırır ve kaynak metalinin ana metali daha iyi ıslatmasını sağlar.
----------------------
Bu kitap, paslanmaz çeliklerin kaynağında kullanılan çeşitli ark kaynağı yöntemlerinin incelenmesi ve bu yöntemler sırasında kullanılan dolgu malzemelerinin doğru olarak seçilmesi için gerekli olan bilgilerin verilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Her bakımdan uygun ve sağlıklı bir kaynak bağlantısının sadece uygun bir dolgu malzemesinin seçimi ile gerçekleştirilemeyeceği unutulmamalıdır. Paslanmaz çeliğin türü, ortamdan kaynaklanan çalışma şartları, parça kalınlığı, kaynak parametreleri ve tasarımdan kaynaklanan bağlantının şekline bağlı olarak kaynak işleminden önce ya da sonra herhangi bir ısıl işlem uygulanıp uygulanmayacağı konularında gerekli olan çalışmalar mutlaka yapılmalıdır. Kitapta bu konulara da kısaca değinilmiştir.
Bu kitap, kaynak ile ilgilenen ve kaynak konusunda belirli bir bilgi düzeyine sahip teknik elemanlar için hazırlanmış olup, konuya yeni başlayanların da yararlanabileceği yardımcı bir kaynak niteliği taşımaktadır. Ancak okuyucuların bu durumda temel malzeme bilgilerine sahip olmaları gerekmektedir.
Kitap dokuz bölümden oluşmakta ve son kısımda yeralan ekler bölümünde okuyuculara yardımcı olacağına inandığım çeşitli tablolar ve örnek uygulamalar yeralmaktadır.
|
