|
Korozyona ve ısıya dayanıklı demirkrom alaşımı. Mutfak eşyası, motor parçaları yapımında, ayrıca otomobillerde, buzdolaplarında ve çeşitli metal eşyada kullanılır. İlk kez 1913 yıllarında İngiltere’de kullanılmaya başlanmıştır. Birkaç çeşidi vardır, en yüksek oranda (% 1 dolayında) karbon ve % 16 ilâ % 18 kadar krom içerenleri en sert çeşididir. Nikelli paslanmaz çelikler de vardır. Paslanmaz çeliklerin paslanmasını, üzerlerindeki ince bir oksit tabakasının önlediği sanılmaktadır. kendiliğinden yapılanan ve korozyon direnci sağlayan bir yüzey tabakası (pasif tabaka) oluşumunu temin etmek üzere gereken miktarda ≥ % 10,5 krom ve ≤ % 1,2 karbon içeren demir alaşımı
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
Başlıca gruplar
Östenitik: Demir-krom-nikel, karbon < % 0,1 (çoğunlukla 18/8; 18/10 olarak anılan
1.4301/304 kalite dahil), satışa sunulduğu haliyle manyetik değil; dünya
paslanmaz kullanımındaki payı > % 65
Ferritik: Demir-krom, karbon < % 0,1, manyetik
Martensitik: Demir-krom, karbon > % 0,1, manyetik ve sertleştirilebilir
Dupleks: Demir-krom-nikel, birleşik östenitik-ferritik yapı, manyetik
Başlıca özellikleri
korozyon direnci – estetik çekicilik – ısıl direnç – düşük toplam ömür maliyeti – tamamen geri
dönüşebilirlik – biyolojik nötrallik – imalat ve temizlik kolaylığı – dayanç-ağırlık oranı
Paslanmaz Çelik Nedir ve Neden Paslanmaz ?
1913 yılında ,İngiliz metalurji uzmanı Harry Brearly , tüfek namlusunu geliştiren bir proje üzeinde çalışırken , yanlışlıkla krom eklemenin düşük karbon çeliğin boyasına dayanıklılık sağladığını keşfeder. Demir, çelik ve kroma ek olarak modern paslanmaz çelik nikel , titanyum , niyobyum , molibden gibi başka maddelerde içerir. Paslanmaz çelikte nikel , mobilden , niyobyum ve krom paslanmaya karşı olan dayanıklılığı arttırır. Çeliğin çürümeye karşı dayanması ve diğer çelik çeşitlerinden daha az lekelenmesi , minumum % 12 krom ilavesi etkisiyle olur.
Çeliğin içinde bulunan krom atmosferdeki hava ile birleşerek ince görünmeyen bir krom içerikli oksit yaratır. Buna pasif film denir.Krom atomları ve oksitleri çok benzer böylece metalin üzerinde birkaç atom kalınlığında stabil bir katman yaratarak düzenli şekilde bir araya gelirler.Eğer metal çizilir , kesilir ve pasif film zarar görürse , daha fazla oksit hızla değişecek ve zarar görmüş yüzeyi okistlenebilir bozulmadan koruyarak, düzeltir. (Bunun yanı sıra demir , çabuk paslanır çünkü atomik demir oksitinden daha küçüktür böylece oksit sıkı kaplanmıştan çok daha gevşek bir yüzey yaratır ve dökülür.)
Pasif film kendini yenilemek için oksijene ihtiyaç duyar böylece paslanmaz çelik düşük oksijenli ve düşük sirkülasyon bulunan ortamlarda , zayıf korozyon dayanıklılığına sahiptir.Deniz suyunda , tuzdaki klorlar hücum edecek ve düşük oksijen ortamında düzelebilecek olan pasif filmi daha hızlı yok edecek."
Paslanmaz Çelik Çeşitleri
Paslanmaz çeliğin üç ana çeşidi , ostenitik , ferritik ve martensitlidir.Bu üç çelik tipleri mikroyapıları ve ağır kristal evrelerine göre tanımlanırlar.
Ostenitik
Ostenitik çeliklerin başlıca aşaması ostentir.( Dış merkezli kübik kristal) Bunlar %8 nikel, Tip 304 bileşimli demir etrafında yapılanana , krom ve nikel (bazen mangezyum ve nitrojen ) içeren metal alaşımlardır.
Ferritik
Ferritik çeliklerin başlıca aşamaları ferrittir.( Gövde merkezli kübik kristal) %17 krom alaşımlı tip 430'a dayalı olup , demir ve krom içerirler. Ferritik çelikler ostenitik çeliklerden daha az yumuşaktır ve ısıya maruz kaldığında sertleşmezler.
Martenzitik
Kristal şeklinde Martensit mikro yapısının özellikleri 1890 yılında Alman mikroskopist Adolf Martens tarafından incelendi. Martensitik çelikler 0,12 % karbon ,%12 krom ve demir alaşımını Tip 304 özelliklerinde yapılanan düşük karbon çeliklerdir.
Ayrıca paslanmaz çeliklerin dubleks , acele sertleştirilmiş ve dökme paslanmaz çelik gibi başka dereceleri vardır . Paslanmaz çeliğin üretiminde bir çok bitirme ve sertlik derecesi yönetimi vardır ve birçok renk görüntüleri ile boyanabilir.
|
